Nis
24
Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver PaÅŸa
Nisan 24, 2007 |
Kitabın Adı Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver PaÅŸa
Kitabın Yazarı Şevket Süreyya AYDEMİR
Yayınevi ve Adresi Remzi Kitabevi Cağaloğlu-İSTANBUL
Basım Yılı 1986
KİTABIN ÖZETİ :
Åževket Süreyya Aydemir tarafından hazırlanan bu kitap Osmanlı Ä°mparatorluÄŸunun son dönemlerine ışık tutacak bir belge niteliÄŸi taşımaktadır. Yazar olayların önemli bir bölümünü tarihi bir tanık gibi gözlemlemiÅŸ ve özellikle Enver PaÅŸa’nın Sovyetler BirliÄŸi topraklarında bulunduÄŸu tarihlerde kendisi de Azerbaycan’da bulunmuÅŸ ve Enver PaÅŸa ile görüşme ÅŸansına sahip olmuÅŸtur.
Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver PaÅŸa kitaplarında, Enver PaÅŸa konusu etrafında 1860-1922 yılları arasında geçen olaylar incelenmekte ve yakın tarihimizin bu en önemli dönemlerinden biri yorumlanmaktadır. Eser 3 cilt olarak hazırlanmış ve her ciltte Enver PaÅŸa’nın belirli bir dönemi incelenmiÅŸtir. Her dönem özet olarak aÅŸağıda sunulmuÅŸtur.
MAKEDONYA’DAN ORTA ASYA’YA ENVER PAÅžA - I :
Ä°smail Enver 23 Kasım 1881 günü Ä°stanbul’da doÄŸdu. Babası uzun yıllar Manastır vilayeti Bayındırlık teÅŸkilatında kondüktör olarak çalışan; Gagavuz Türklerinden Ahmet Bey, annesi AyÅŸe hanımdır.
Ä°lköğrenimine Ä°stanbul’da baÅŸlar ve Manastırda bitirir. Ä°smail Enver orta derecede bir öğrencidir. Askeri Rüştiye (Ortaokul) ve Askeri Ä°dadîyi (Lise) Manastır’da bitirir. Müteakiben Ä°stanbul’da Harp Okulunu ve 1902 yılında da Harp Akademisini yüzbaşı rütbesi ile bitirmiÅŸtir.
Ä°lk siyasî macerası amcası Halil Bey (Halil PaÅŸa) ile birlikte Yıldız Sarayında sorgulanmaları ile baÅŸlar. Enver PaÅŸa öğrencilik yıllarında Yeni Osmanlılar ve Birinci MeÅŸrutiyetin siyasî akımlarıyla yakından ilgilenmiÅŸ; Namık Kemal, Ziya Gökalp ve Mithat PaÅŸa’dan etkilenmiÅŸtir.
30 AÄŸustos 1906′da binbaşı olan Enver PaÅŸa Ekim 1907′de Rumeli’de Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’na isyan eden eÅŸkiyaların takibine görevlendirildi, Enver PaÅŸa’yı 1908′de PadiÅŸaha karşı daÄŸa çıkmaya ve Hürriyetin ilanına sevk eden ruh ve staj hazırlığı bu eÅŸkiya takibi vazifesi ile baÅŸlamıştır.
Enver PaÅŸa tarih sahnesine Genç Türkler ihtilâlinin bir yıldızı olarak 23 Temmuz 1908′de çıktı. Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver PaÅŸa adlı eserin birinci cildi 1908 Ä°htilalini hazırlayan ÅŸartları ve Enver PaÅŸa’nın yükseliÅŸ öyküsünü anlatmaktadır. Bu ciltte;
- Yeni Osmanlılar ve I’nci MeÅŸrutiyet dönemi ile Ä°mparatorluÄŸun durumu,
- 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbinin İmparatorluk üzerindeki etkileri,
- II’nci MeÅŸrutiyeti oluÅŸturan koÅŸullar,
- Balkanlarda milliyetçilik hareketleri ve Osmanlı Avrupasındaki son durum,
- Osmanlı subaylarının Makedonya’daki çete savaÅŸları sonucunda kendi padiÅŸahlarına karşı politize olmaları ve teÅŸkilatlanmaları,
- İttihat ve Terakki Cemiyeti faaliyetleri anlatılmıştır.
Cildin eklerinde Enver PaÅŸa’nın aile seceresi ve II’nci MeÅŸrutiyete ait Kanun-î Esasî bulunmaktadır.
MAKEDONYA’DAN ORTA ASYA’YA ENVER PAÅžA - II :
Enver PaÅŸa II’nci MeÅŸrutiyet ile birlikte bir yıldız gibi parlar, II’nci MeÅŸrutiyet Ä°mparatorluÄŸun sonunu hazırlayan ÅŸartlar bakımından kritik bir devredir. 1908-1914 arasındaki 6 yıllık bu devrede Enver PaÅŸa’yı ümitleri, yenilgileri ve zafer çabalarıyla izlemek mümkündür.
1908′in Hürriyet kahramanı Enver Bey bu kısa devrede Enver PaÅŸa olur ve artık Ä°mparatorluÄŸun tek söz sahibidir. Genç, inançlı, muhteris, hem kaderci hem de kaderini yaratan adam olarak tarih sahnesindedir. Bir küçük evde doÄŸmuÅŸtur, bir sarayda yerini alır. GirdiÄŸi sarayın kapısında bir gün PadiÅŸah olacağına dair inançları vardır, Sarayla olan iliÅŸkilerini artırmak ve hanedana girmek maksadıyla Sultan Abdülmecid’in torunu Naciye Sultan ile evlenir.
Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver PaÅŸa adlı eserin II’nci cildi 1908-1914 devresinde Osmanlı Ä°mparatorluÄŸunda yaÅŸanan olayların incelenmesine tahsis edilmiÅŸtir. Bu ciltte;
- 1908 İhtilâlini hazırlayan olaylar ve ihtilâlin yapısı,
- İttihat ve Terakki Partisi ve İmparatorluğun kaderi üzerindeki, etkisi,
- 31 Mart olayı,
- PadiÅŸah II’nci Abdülhamit’in sonu,
- 1911 Trablusgarp Savaşı ve İmparatorluğun çözülüşü,
- Balkan Harbi maÄŸlubiyetinin nedenleri ve Enver PaÅŸa’nın bu yenilgiden sonra Ä°mparatorlukta tek otorite haline gelmesi,
- Türk Milliyetçilik akımının kuvvetlenmesi,
- Osmanlı Ä°mparatorluÄŸunun I’nci Dünya Harbi’ne giriÅŸ neden ve koÅŸulları detayları ile anlatılmaktadır.
MAKEDONYA’DAN ORTA ASYA’YA ENVER PAÅžA - III;
Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu yorgundu. Trablusgarp ve Balkan Harbi yenilgileri, iç çekiÅŸmeler imparatorluÄŸu tüketmiÅŸti ve tarihi ömrünü tamamlamak üzereydi. Bu koÅŸullar altında bu devlet aslında I’nci Dünya Harbine girdiÄŸi gün yenilmiÅŸti, yani Enver PaÅŸa daha baÅŸtan kaybedilmiÅŸ bir harbe girmiÅŸti. Ancak genç, ihtiraslı hayallerine sınır tanımayan bu adam çarkların kendisi için çalıştığına inanıyordu; bu inancı da kendisi gibi genç ve yenilgi kabul etmeyen bir komutanlar kadrosuna sahip olmasından kaynaklanıyordu.
SavaÅŸ, Osmanlı Devleti’nin devamı, Osmanlı ülkesinin korunması hatta kaybedilmiÅŸ Osmanlı topraklarının geri alınması için yapılıyordu ama devlet Türk devleti deÄŸil Osmanlı devletiydi, içinde pek çok etnik unsurları barındırıyordu. Bunlardan Araplar ve Ermeniler hem harp içinde hem de mütareke döneminde Osmanlı devletinin başına büyük problemler açacaklardı.
Birinci Dünya Harbi kaybedildikten ve 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi imzalandıktan sonra; Enver PaÅŸa, Talat PaÅŸa ve Cemal PaÅŸa ile birlikte 8/9 Kasım 1918 gecesi bir Alman denizaltısıyla Ä°stanbul’dan Karadeniz’e açıldı ve Kırım kıyılarında Sivastopol yakınlarında Evpatorya’ya giderek ülkeyi terk etti. Enver PaÅŸa bu tarihte 38 yaşındaydı ve barıştan sonra ülkeye dönerek etkili bir ÅŸahıs olarak kaldığı yerden devam etmeyi düşlüyordu. Bu dönemde kendisine koyduÄŸu hedef Kafkaslar ve Orta Asya’da yaÅŸayan Türkleri teÅŸkilatlandırmak ve Turan ülküsünü hayata geçirmekti. Her ne kadar bazı Özbek, Tacik ve Türkmen Beyleri ona ”Hakanların hakanı, PadiÅŸahların en büyüğü” dese de ülkesine bir daha hiç dönemeyecekti ve Himalayanın Pamir DaÄŸları eteÄŸinde, Balcıvan’ın ÇeÄŸen mevkiinde BolÅŸevikler tarafından 4 AÄŸustos 1922′de ÅŸehit edilecektir. Makedonya daÄŸlarında hürriyet kahramanı Enver Bey’le açılan bu devre Pamir eteklerinde sona ermiÅŸtir, mezarı Abuderya köyündedir.
Bu ciltte;
- Birinci Dünya Savaşında İmparatorluk cephelerinin durumu,
- Sarıkamış Harekatı ve Çanakkale Savaşları,
- Çanakkale’de Mustafa Kemal’in yükseliÅŸi ve Enver PaÅŸa ile olan iliÅŸkileri,
- Mustafa Kemal’in 20 Eylül 1917′de Halep’ten Enver ve Talat PaÅŸa’ya gönderdiÄŸi mektup,
- Osmanlı ordusunun durumu,
- Rusya’daki ihtilâlin etkileri ve müttefikimiz Almanya’nın tavrı,
- Kafkas İslam Ordusu ve Kafkasya Harekâtı,
- Ermeni Meselesi,
- Enver Paşa ve arkadaşlarının ülkeyi terk edişi,
- Enver PaÅŸa’nın ülkeye dönüş çabaları, TBMM ve Mustafa Kemal’in hareket tarzı,
- Enver PaÅŸa’nın ölümü anlatılmaktadır.
Korku Oyunları
Oss Puan Hesaplama
Komik Videolar
Comments
2 Comments so far
bu kitap piyasa da var mı varsa nerden bulabiliriz yardımcı olursanınz sevinirim mail adresim flu_shaman@hotmail.com
Enver paşaya teşekkürler